ووردەکاری تێوەگلانی پێج کــوڕی بنەماڵەی بــــ ـــ ــارزانی بەبەڵگەوە بخوێنەوە.

               

(OCCRP)

هەریەك لە"مەسرور" ومەنسور"و وەیسی و موستەفاوموسکی بارزانی" لەگەندەڵیەكی گەورەی لەووڵاتی ئەمریکا تێوە گلاوون

لێێکۆڵینەوەیەکی نوێی «پرۆژەی ڕاپۆرتکردنی تاوانی ڕێکخراو و گەندەڵی» (OCCRP)  ڕاپۆرتە کە پێنج کوڕی مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان (KDP)، زیاتر لە 100 ملیۆن دۆلاریان بۆ کڕینی ڕاستەوخۆی موڵک و دارایی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان خەرج کردووە، هەروەها دەیان ملیۆن دۆلاری تریان بۆ ژیانی لوکس و خەرجییە تایبەتەکان تەرخان کردووە.

ئەم ژمارانە تەنها ئەو داراییانە دەگرێتەوە کە لە بەڵگەنامە دەرزبووەکاندا بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەلمێندراون. ئەو موڵک و داراییانەی گومان لێدەکرێت بە ناوی ناوبژیوان یان کۆمپانیا پەردەپۆشەکان تۆمار کرابن، لە ژماردنەکەدا نەهاتوون. ژمارەیەک لە ناوخۆیانی سیاسی و بازرگانی کوردیش ئەم شێوازە بە بەشێکی ئاسایی لە تۆڕی دارایی بنەماڵەی بارزانی دادەنێن.

بەپێی بەڵگەنامەکان، لە ساڵی 2007ەوە سیستەمێکی دوو ئاستی دروست کراوە بۆ ئەوەی ناوی خاوەنە ڕاستەقینەکان لە تۆمارە گشتییەکاندا دەرنەکەوێت. لە سەرەوەی ئەم سیستەمەدا کۆمپانیاکانی BVI (British Virgin Islands) هەن، هەندێکیان بە ناوی کارەکتەرەکانی فیلمی «Pirates of the Caribbean» ناونراون. لە ژێریاندا کۆمپانیاکانی LLC لە Delaware و Virginia هەن کە داراییەکانی ئەمریکایان بە ناوی خۆیان تۆمار کراوە.

لە ناوەڕاستی ئەم تۆڕەدا ئەم کۆمپانیایانە هەن:

• GEG Inc. (Delaware)
• GEGI Management LLC (Washington, DC)
• Ster Group FZE (Dubai)
• Impulse Energy (BVI)

زۆرجار پارەدانەکان لە ڕێگەی هەژماری متمانەپێکراوی کۆمپانیای یاسایی (Law-Firm Trust Account) ئەنجام دراون. تێبینییە ناوخۆییەکان GEGI وەک سندووقێکی خێزانی ناساندووە کە خەرجی موڵکەکان، هەژمارەکانی Amex Centurion، خەرجی نەخۆشخانە و خزمەتگوزارییە کەسییەکانی دابین دەکردووە. لە بەڵگەنامەکاندا مستەفا بارزانی وەک خاوەنی تاکەکەسی ئەو سندووقە تۆمار کراوە.

ئەو پێنج براکەی لە ڕاپۆرتەکەدا باس کراون:

• مەسرور بارزانی، سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان.
• مەنسور بارزانی، فەرماندەی هێزە تایبەتەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان.
• وەیسی بارزانی، ڕاوێژکاری ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێم و سەرۆکی پێشووی دژە تیرۆر.
• موکسی بارزانی، کە زۆربەی کاتی خۆی لە ئەمریکا دەباتە سەر و لە دواییاندا زیاتر لە ناوەندی سەرنجی گشتی بووە.
• مستەفا بارزانی، کە بە شێوەیەکی کاریگەر چاودێری ناوچەی بارزان و زۆنی بەڕێوەبردنی سۆران لە باکووری هەولێر دەکات.

لە تشرینی دووەمی 2021دا، GEG Inc. دووبارە ڕێکخرا بۆ ئەوەی وەک «کۆمپانیایەکی بچووک بە خاوەندارێتی ژن و لاوازی ئابووری» ناسێندرێت. بۆ ئەم مەبەستە، 60%ی پشکەکانی گوازرایەوە بۆ Valerie Cupp، هاوکارێکی نزیک. بەپێی زانیارییە گشتییەکانی، ئەو هەروەها ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی American University of Kurdistan ـە، کە لەلایەن مەسرور بارزانی دامەزراوە و سەرۆکایەتی دەکرێت.

بەڵگەنامەکان بەردەوام Ster Group FZE وەک کۆمپانیای دەرەوەی وڵاتی مەسرور بارزانی ناساندووە. هەروەها Impulse Energy، کە بە برایانی پێداوی پەیوەست کراوە، پارەی گواستووەتەوە بۆ GEGI. ڕاپۆرتەکە ئاماژەش بە هەوڵدان بۆ خۆدزینەوە لە پشکنینی تایبەتی کەسانی سیاسی (PEP Due Diligence) دەکات.

بەپێی لێکۆڵینەوەکە، لەنێوان ساڵانی 2005 تا 2019، ئەم تۆڕە لانیکەم 31 موڵکی لە ئەمریکا کڕیوە کە زۆربەیان لە Virginia و Florida بوون. لەو موڵکانەش 18 دانەیان هێشتا بە ناوی کۆمپانیا پەیوەندیدارەکان ماونەتەوە.

لە موڵکە دیارەکان:

One Park Crest – McLean, Virginia

بە نزیکەی 2 ملیۆن دۆلار لە ساڵی 2007 کڕدرا. ئیمەیڵێکی ناوخۆیی لە کانونی یەکەمی 2008 داوا دەکات بەڵگەیەکی سادە دروست بکرێت بۆ گرێدانی One Park Crest Unit 1906 LLC بە Ster Group FZE. ئەم بەڵگەیە یەکێکە لە دەگمەنترین بەڵگە ڕاستەوخۆکان کە پەیوەندی نێوان مەسرور بارزانی و پارەدانی دەرەوەی وڵات بۆ موڵکێک لە ئەمریکا پیشان دەدات.

Casa Divina – Great Falls, Virginia

بە نرخی 5.6 ملیۆن دۆلار لە ساڵی 2013 کڕدرا و لە ساڵی 2022 بە 6.25 ملیۆن دۆلار فرۆشرا. لە ڕێگەی Great Bend Holdings LLC کڕدرا کە لە ژێر کۆنترۆڵی مستەفا بارزانی بوو. GEGI خەرجی کڕین و ناوخۆییەکانی دابین کردووە، لەوانە زیاتر لە 500 هەزار دۆلار کەلوپەل و پیانۆیەکی Steinway بە نرخی 98 هەزار دۆلار.

CVS-Anchored Commercial Building – Miami Beach, Florida

بە نرخی 18.3 ملیۆن دۆلار لە شوباتی 2019 کڕدرا. ئەم باڵەخانەیە لەلایەن کۆمپانیا پەیوەستەکان بە موکسی و مەسرور بارزانی کڕدرا، سێ مانگ پێش ئەوەی مەسرور بارزانی ببێتە سەرۆک وەزیر.

Château Estate – McLean, Virginia

بە نرخی 10.2 ملیۆن دۆلار لە ساڵی 2010 کڕدرا. سەرەتا بە ناوی برایانی پێداوی تۆمار کرابوو. خەرجی نوسینەوە و بەڕێوەبردنی لەلایەن دامەزراوە پەیوەستەکان بە مەسرور و موکسی بارزانی دابین کراوە. لە ساڵی 2024دا بەبێ هیچ بڕە پارەیەک بۆ Cove Hollow LLC گوازرایەوە.

جگە لە موڵک و دارایی، بەڵگەنامە دەرزبووەکان خەرجییە لوکسەکانی تریش ئاشکرا دەکەن، لەوانە:

• ئۆتۆمبێلی Ferrari بە نرخی 340 هەزار دۆلار بۆ مستەفا بارزانی.
• کەلوپەلی دیزاینەر و Lalique.
• پیانۆی Steinway بە نرخی 98 هەزار دۆلار.
• هەژمارەکانی Amex Centurion بۆ مەسرور بارزانی و ئەندامانی خێزان.
• پارەدانی 41 هەزار دۆلاری بۆ دامەزراوەی دایە بۆ وەیسی بارزانی لە ساڵی 2023.

بەپێی بەڵگەنامەکان، لانیکەم 7.2 ملیۆن دۆلار لە ڕێگەی Ster Group گوازراوەتەوە و 11.1 ملیۆن دۆلاری تریش بۆ مامەڵەکانی ئەمریکا ئاماژە پێکراوە. Impulse Energy هەروەها پارەی بۆ GEGI ناردووە. جیا لەوەش، لانیکەم 10 ملیۆن دۆلار لە GEG و GEGI بۆ سێ موڵکی جیاواز گواستراوەتەوە.

هەژماری متمانەپێکراوی کۆمپانیای یاسایی بەردەوام وەک ڕێگای سەرەکیی پارەدان بەکارهاتووە، بە شێوەیەک کە سەرچاوەی پارەکان شاراوە بمێنێتەوە لە کاتی پارەدان بە کۆمپانیاکانی موڵک و فرۆشیارانی کەلوپەلی لوکس.

OCCRP دەڵێت ئەم بەڵگەنامانە بەڵگەی ڕاستەوخۆی نووسراویان هەیە بۆ موڵک و پارەدانەکانی سەرەوە. بەڵام لێکۆڵینەوەکە ئەو موڵک و داراییانە ناگرێتەوە کە گومان لێدەکرێت بە ناوی ناوبژیوانان تۆمار کرابن. تەنانەت بەو بەشە سنووردارەی بەڵگە سەلمێندراوەش، ڕاپۆرتەکە ئاماژە بە خەرجییە زۆر گەورەکان و مەترسییەکانی پەیوەندی نێوان دەسەڵاتی سیاسی، سەرچاوە نائاشکراکانی پارە و تۆڕی کۆمپانیا پەردەپۆشەکان دەکات

ناو شوێنی کۆشکەکان.

    سەرچاوەی  فەرمی  ماڵپەڕی

 "Organized Crime and Corruption