عەدنان عوسمان…
بەڕێز جەنابی كاك مەسعود
پیش ئەوەی بڕۆمە ناواخنی نامەكەمەوە، دەمەوێت ئەم چەند دێڕە بۆتان نەقل بكەم:
” نامەوێ مێژووی خۆم لە خەبات بۆ رزگاری و ئازادی كوردستان بە هیچ شتێكی دیكە بگۆڕمەوە. مرۆڤ زیاتر بە خەبات و كار و بەخشش بۆ گەل و نیشتمان و مرۆڤایەتی دەناسرێتەوە نەك بە پلە و پۆست و ناونیشانی وەزیفی و ئیدارییەوە”
” دەبێ بە هەموومان نموونەیەكی جوانی دیموكراسی پێشكەش بكەین، نابێت هیچ كەس بە كورسییەكەیەوە بچەسپێت و، نابێت رێگە بدرێت سەرۆكی هەتا هەتایی هەبێت لە كوردستاندا. من بۆ خۆم باوەرێكی تەواوم بەوە هەیە كە كاتێك پۆستێك لە لایەن كەسێكەوە بەجێدەهێڵدرێت، دەبێ گەل ئەو پرسیارە بكات كە بۆچی ئەو پۆستە بەجێدەهێڵێت، نەك گەل بگاتە رادەی ئەوەی ئەو پرسیارە بكات كە بۆچی ناڕوات”
ئەوەی سەرەوە بەشێكن لە نامەیەكی بەڕێزتان كە لە ١٦/٧/٢٠١٣ ئاراستەی خەڵكی كوردستانت كردوە. من لێرەدا بە ئاماژەدان بە ناوەرۆكی ئەو نامەیە و یاسای سەرۆكایەتی هەرێم و واقعی ئەمرۆی كوردستان، دەمەوێت سەرنجتان بۆ چەند خالێك رابكێشم. هۆكاری سەرەكیش بۆ ئەمە دوو شتە:
یەكەم: واقعی حاڵ پێمان دەڵێت زۆرجار كەسە نزیكەكانی بەرپرسانی باڵا، تەنها ئەو شتانە دەخەنە بەرچاوی بەرپرسەكانیان كە ناكۆك نەبێت لەگەڵ ویست و ئیرادەی خۆیان نەك ئەوەی لە واقعدا دەگوزەرێت. ئەمەش هۆكارێكە بۆ ئەوەی هەندێك جار وا دەربكەوێت كە ئەو بەرپرسە زۆر دورە لە واقع و ئەو مەسەلانەی لە كۆمەڵگادا دەگوزەرێت.
دووەم: لە قسەو باس و گفتوگۆكانی خۆم لەگەل بەشێك لە كادر و بەرپرسانی پارتی، لە گوێگرتن لە قسەو باسەكانیان لە نێو كۆڕ و كۆبونەوەو چاوپێكەوتنەكاندا، هەست بەوە دەكەم كە بەشی سەرەكی خەمی ئەو بەڕێزانە دۆزینەوەی دەروازەیەكە بۆ مانەوەی بەڕێزتان لە پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم. ئەوە بووە بە بەشێكی سەرەكی پشتی وتار و هەوڵەكانیان. وا هەست دەكرێت كە ئەو كادرانە هەم لە خۆشەویستی و دڵسۆزیان بۆ بەڕێزتان و هەمیش لە بێئاگایی لە پرەنسیپە بنەرەتیەكانی سیستەمی دیموكراسی، پێیان وایە ناكرێت لە هەرێمدا جگە لە كاك مەسعود كەسێكی تر سەرۆك بێت، وە كە سەرۆكیش بوو ناكرێت دەسەلاتەكانی لاواز یا تەشریفاتی و پرۆتۆكۆلی بێت. چەندین جار ئەوەمان بەرچاو كەوتوە كە لێرەو لەوێ دەوترێت: چۆنە ئا لەم ساتەوەختەدا، كە سەرۆك و پێشمەرگە سەرقاڵی شەڕی تیرۆریستانی داعش و پرسی سەربەخۆیین، ئێوە قەوانی پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم لێدەدەن؟ كە باسی ئیستحقاقاتی هەڵبژاردن و دەستاودەستی پۆستەكان دەكەیت، ئەوانە پێیان وایە ئەمە پیلانێكی ترە، دەستێكی دوژمن و ناحەزانی سەربەخۆیی كوردستانە، كە دەیانەوێت لەم كاتەدا سەرقاڵی مەسەلەیەكی لاوەكیمان بكەن!
بەداخەوە ئەوە ئەو واقعەیە كە تێیدا دەژین و رۆژانە بەشێوازی جۆراو جۆر خۆی دەردەخات.
بۆیە لێرەدا دەمەوێت راشكاوانە ئاماژە بە چەند خالێك بكەم:
یەكەم: هەوڵێك هەیە بۆ بەستنەوەی پرسی سەرۆكایەتی هەرێم بە پرسی دەستوورەوە. هۆكاری ئەمە مەعلومە ئەویش ئەوەیە لە پاش پەسەند كردنی دەستوور رێگا بە بەڕێزتان بدرێت بۆ دوو خولی تر خۆتان كاندید بكەنەوە. جێگای نیگەرانییە مەسەلەیەكی وا گرنگ و هەستیار و نیشتمانیی وەك پرسی دەستوور كورت بكرێتەوە بۆ تەنها رێگەدان بە كاندید بونەوەی سەرۆكی ئێستای هەرێم. ئەمە دوور كەوتنەوەیە لەبەها بایەخدارەكانی دەستوور كە دەبێتە هۆكاری سەقامگیری سیستەمی حوكمڕانی و دەسەلاتەكانی ئەم بەشەی كوردستان.
سەیرە بەم شێوەیە و بێ هیچ حسابكردنێك بۆ پرسی دیموكراسی، بیر لە فێڵێكی شەرعی بكرێتەوە لە چەشنی هەمان ئەو شێوازانەی كە لە وڵاتە نا دیموكراسی و دیكتاتۆرەكاندا پیادەدەكرێن، كە بەڕێزتان هەم دەزانن چٶن ئەو كارەیان دەكرد و هەمیش بە چ ئاكامێك گەیشتن. تێناگەم بۆ لەبری كاری دامەزراوەیی و دەستاودەستی پۆستەكان بیر لە دۆزینەوەی رێگە چارەی نا ئسوڵی و نایاسایی و دور لە عورفی حوكمڕانی دیموكراسیانە بكرێتەوە؟
دووەم: بەڕێزتان بە گوێرەی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم ژمارە ١ی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ دوو خول سەرۆكی هەرێم بوون. دواتر پەرلەمانی كوردستان بە بڕیارێك ماوەی سەرۆكایەتی هەرێمی بۆ ماوەی دوو ساڵ درێژكردەوە لە ٣٠/٦/٢٠١٣. بەم شێوەیە بەڕێزتان بەسەریەكەوە ماوەی نزیك بە ١٠ ساڵە سەرۆكی هەرێمی كوردستانن. بە گوێرەی یاساكە ماوەی سەرۆكی هەرێم تەنها دوو خولە، بە گوێرەی بڕیاری ماوەدرێژكردنەكەی پەرلەمانیش تەنها بواری دوو ساڵ هەیە بۆ یەكجار.
بەم شێوەیە بە هیچ شێوەیەك بە گوێرەی یاسا كارپێكراوەكانی هەرێم هیچ بوارێكی یاسایی بۆ خۆكاندیدكردنەوەتان نەماوە. هەوڵدان بۆ پەنا بردن بۆ دەستوور لە لایەن هەندێكەوە تەنها هەوڵدانە بۆ دۆزینەوەی رێگەچارەیەكی نا یاسایی و فێلكردن لە یاسا و هیچی تر. ئەسڵی پرەنسیپی ولات بەرێوەبردن دیاریكردنی ماوەی سەرۆكایەتیەكانە كە بوار بۆ درێژكردنەوەیان نەبێت، بێ گوێدانە ئەوەی ئەو كەسە چەندە پێویستە، چەندە لە كارەكانی سەركەوتوە، چەندە توانیویەتی وڵات بەرەو ئارامی و خۆشگوزەرانی ببات، وەیا بە پێچەوانەوە چەندە شكستخواردوو بوە لە كارەكانیدا. حیكمەتەكە لەوەدایە ئەو پۆستە دەستاودەست بكرێت بێ گوێدانە ئەو بیانوانە. چونكە خۆتان دەزانن لە مێژوی ولاتانی دیموكراسیدا چەندەها كەسایەتی گەورەو مەزن هەبووە كە شایانی چەند بار كاندیدكردنەوە بون، بەلام واقعی یاسایی و دەستوری ئەو بوارەی نەداوەو رێگر بوە لە هاتنە كایەی نەریتێكی لەم چەشنە، جگە لەو ولاتانەی كە رێز لە یاساو دوستور و عورفە دەیموكراسیەكان ناگرن.
بۆیە لە ئێستادا هیچ بوارێكی یاسایی لەبەردەم كاندید بونی بەڕێزتان نەماوە، جا ئەمە چەندە بە دڵی لایەنگر و هەوادارانی بەرێزتانە، وەیا لەم ساتەوەختەی خەباتی گەلەكەماندا كە روبەروی جەنگی دژ بە تیرۆر و شەڕی پیرۆزی سەربەخۆییداین، بوونی ئێوە لەو پۆستەدا چەندە پێویستە، وەیا چ بۆشاییەك لە پۆستی سەرۆكایەتیدا جێدێڵێت، ئەمانە لەوانەیە دروست بن. بە دڵنیایەوە بونی بەڕێزتان رۆل و كاریگەری خۆی هەیە. كارنامەی ئێوە لەم ماوە دورودرێژەی خەباتی سیاسیتاندا هەڵسەنگاندنی خۆی دەوێت. كەسێك كە لە بواری كاری گشتیدا كار بكات بە دڵنیایەوە هەم روبەروی دەست خۆشی و قەدردانی دەبێتەوە وەهەمیش روبەروی رەخنەو سەرزەنشت. ئەوەی كە گرنگە لێرەدا خوێندنەوەی نییەتەكانە، كە ناتوانرێت هەموو ئەو خەون و خولیاو خەمخۆریەی تیدا نەخوێندرێتەوە. پێویست بوونی كەسەكان بۆ پۆستەكان و كۆتایی هاتنی ماوەی یاسایی دوو شتی لەیەك دابڕاون. ئەمە ئەو واقعەیە كە پێویستە لە كوردستاندا جێگیر بكرێت، وە لایەنگرانی بەرێزتان دەبێت ئەوە بزانن كە ئەمە نە موئامەرەیە وە نە بێرێزی و رێزنەگرتنە لە خەبات و ماندو بونی مەسعود بارزانی. ئەمە ئیستحقاقی حوكمرانیە نەك هەلویست لەسەر كەسەكان و هەڵسەنگاندنیان.
سێیەم: كاتێك دەڵێین كە چیتر بوار بۆ بەسەرۆك بونی بەڕیزتان نەماوە لە روی یاساییەوە جا چ خاوەن دەستور بین یا بێدەستوور، هیچ لەو واقعە ناگۆرێت كە سەركردەكان بە تایبەت سەركردەی حزبەكانی هەرێم، دەتوانن رۆڵی رابەری و رێنیشاندەر بگێڕن و تا خۆیان لە ژیاندان و توانای بەرێوەبردن و رابەرایەتیان هەیە چاودێری چەسپاندنی یاساو رێسای دیموكراسی و سەقامگیری بۆ میللەتەكەیان بن و كاری بۆ بكەن و فشار بخەنە سەر ئۆرگانەكانی ولات بۆ لانەدان لە بەرژەوەندیە باڵاكانی گەل. بونی ئەو سەركردانە لەدەرەوەی دەسەلاتی تەنفیزی راستەوخۆ، رۆڵێكی گەورەی دەبێت لە ئاراستەكردنی كۆمەلگاو قوڵكردنەوەی گیانی پێكەوە ژیان و پێكەوە كاركردن و بە دامەزراوەیی كردنی هەیئاتەكانی وڵات. رێزگرتنی كەسە بەرپرسەبالاكان لە پرەنسیپەكانی دەستاودەستكردنی دەسەلات و پۆستەكان و جێگە جۆڵكردن بۆ كەسانی تر ، دەبێتە نەریتێكی جێگیر لە وڵاتدا. نەوە دوای نەوە وەك گەورەیی و دڵسۆزیی و خەمخۆریی سەیری ئەو هەڵوێستانە دەكەن.
چوارەم: بەشێكی زۆر لە كادرانی پارتی باس لەوە دەكەن كە زۆر گرنگە سەرۆك لە نێو جەماوەردا هەڵببژێردرێت بۆ ئەوەی بتوانێت نوێنەرایەتی سەرجەم گەل بكات و شەرعیەتێكی راستەقینەی هەبێت. لە راستیدا ئەمە هەم بێنرخ كردنی نوێنەرانی میللەتە كە لە پەرلەمان وەیا ئەنجومەنەكانی مەحەلین كە دەتوانن بە گوێرەی سیستەمی پەرلەمانی سەرۆك هەڵببژێرن، وە هەم نەبینینی ئەو مەترسیە گەورەیەیە كە مەرج نیە هەموو جارێك كاندیدی سەرۆكایەتی ٧٠% دەنگەكان بەدەست بهێنێت، بە تایبەت لە كاتی نەیاربونی بەشێكی بەرچاو لە هێزە سیاسیەكان. لەو حاڵەتەدا سەرۆك تەنها نوێنەرایەتی حزبەكەی دەكات و لەوانەشە بەرێژەیەكی زۆر كەم ببێت بە سەرۆك كە ئەمەش لە مەوقعیەت و پێگەكەی كەم دەكاتەوەو ناتوانیت رۆڵی سەرۆكی ولات و نمایندەی میللەت بگێڕێت.
بەرێز كاك مەسعود
لە ئێستادا كە وەك باسم كرد هیچ دەرفەتێكی یاسایی، بە بون یا نەبونی دەستوور، بۆ جاریكی تر بە سەرۆكبونی بەڕێزتان نەماوەتەوە، وە خۆتان لەچەند بۆنەیەك و وەك لەسەرەوە ئاماژەم پێدا نە پەیوەستن بە كورسی دەسەلاتەوەو نە دەتانەوێت پرەنسیپی دەستاودەستی دەسەلات بەلارێدا ببەن، بۆیە ئەم چەند رێگەیە لە ئێستادا لەبەردەم هەرێمدایە بۆ یەكلا كردنەوەی ئەم پرسە كە بەشێكی زۆری فەزای سیاسی ئێمەی داگیركردووە:
١. هەموو هەوڵێكی نا یاسایی بدرێت بۆ بواردان بە خۆكاندیدكردنەوەی سەرۆكی هەرێم، بۆ نمونە هەوڵدان بۆ هەمواركردنی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم كە بواربدات سەرۆكی هەرێم بۆ خولی تر یا چەند خولێكی تر خۆی كاندید بكاتەوە( وەك دەزانن ئەمە هەمان هەنگاوە كە كەسانی وەك موبارەك و عەلی عەبدوڵلا ساڵح و ئەوانی تر پیادەیان كرد). وەیا پەنا بردن بۆ دەرچواندنی دەستوور بەم دەقەی ئێستای كە لە رۆژی بەركاربونی دەستوورەوە ماوەی سەرۆكایەتی بژمێردرێت. واتە جۆرێك لە فێڵی یاسایی بكرێت و گوێ بەوە نەدرێت كە سەرۆكی ئێستای هەرێم بە گوێرەی یاساو لە چوارچێوەی هەڵبژاردنی نێو پەرلەمان و نێو جەماوەرەوە، ماوەی دوو خولی تەواو سەرۆك بوەو ئیتر چیتر بوار بە كاندید بونی نادرێت. وەیا بیر لە هەر شێوازێكی تر بكرێتەوە تەنها لە پێناو ئەو مەبەستەدا و بەمەش گورزێكی مەترسیدار لە سەقامگیری هەرێم و پێكەوە ژیانی سیاسی و كۆمەڵایەتیمان بدرێت.
٢. وەیا بەڕیزتان بڕیار بدەن كە لە هیچ هەل و مەرجێكدا جارێكی تر خۆتان كاندید ناكەن و چاوتان لەو پۆستە نییەو بە شایستەی كەسایەتیەكی تری تێكۆشەری ئەم وڵاتەی دەبینن و وەك خۆتان لەو نامەیەدا ئاماژەتان پێداوە هاوكار و پاڵپشتی دەبن. ئەمە تەنها رێگەیە بۆ سەقامگیری، بۆ كاری دامەزراوەیی، بۆ چەسپاندنی گیانی پێكەوە ژیان و كاركردن، بۆ رێزگرتن لە بەها دیموكراسیەكان، وە بۆ دەرباز بوون لەم قەیرانەی ئێستای هەرێم. بەمەش هەنگاوێكی گەورە دەنرێت هەم بۆ ئەوەی یەكریزی لایەنە سیاسیەكان بپارێزرێت و هەم بۆ ئەوەی ببینە خاوەنی دەستوورێكی هاوچەرخ ، كە ببێتە پردێك بۆ پەرینەوەی گەلەكەمان بۆ ئایندەیەكی گەشتر و گەورەتر.
لەم ساتەوەختەدا كە لیژنەی ئامادەكردنی رەشنوسی دەستوور سەرقاڵی كارەكانیانن، دڵنیابن كە گرێ كوێرەی پۆستی سەرۆكی هەرێم دەبێتە گەورەترین رێگر لەبەردەم چونە پێشەوەی كارەكانی ئەم لیژنەیە. بەیانكردنی ئەو بڕیار و هەنگاوەی بەرێزتان لەو بارەوە، گەورەترین رێخۆشكەر دەبێت بۆ تێپەڕاندنی ئەم قۆناغەو كۆتایی هێنان بەم قیرانە.
بەمەش گەورەترین شانازی لە كارنامەی خۆتاندا تۆمار دەكەن.
from Wllat Net http://ift.tt/1Fs0C3N
via IFTTT
